czwartek, 26 marca 2020

Kraków-Kazimierz, Synagoga Izaaka Jakubowicza

[Eugeniusz Wilczyk, Kraków-Kazimierz (1959-1964), Synagoga Izaaka Jakubowicza, ul. Kupa]

Za portalem Wirtualny SztetlW grudniu 1939 r. Niemcy chcieli zmusić pracownika Gminy Żydowskiej, Maksymiliana Redlicha, do podpalenia zwojów Tory. Kiedy odmówił wykonania rozkazu, został natychmiast zamordowany przed wejściem do synagogi. W czasie okupacji Niemcy rozkradli i zniszczyli zgromadzone w bóżnicy przedmioty, naczynia kultowe oraz elementy wyposażenia (m.in. aron ha-kodesz, bimę, skarbony, ławki, neogotycką balustradę z bramką). W synagodze urządzono pracownię teatralną, w której w latach 1943–1944 jako malarz dekoracji pracował Tadeusz Kantor.

Po 1945 r. w synagodze przez pewien czas mieściły się magazyny miejskie. W 1946 r. zniszczoną bóżnicę planowano przebudować na świątynię Polskiego Narodowego Kościoła Katolickiego. Nad zniszczonym aron ha-kodesz pojawił się już nawet krzyż. Plany te nie doszły jednak do skutku z powodu protestów Kongregacji Wyznania Mojżeszowego w Krakowie, która starała się odzyskać synagogę. W tym samym czasie doszło do częściowego odnowienia budynku. Od 1959 r. pomieszczenia synagogi zajmował krakowski Związek Artystów Plastyków. Ulokowano tu pracownię rzeźbiarską, pracownię konserwacji zabytków oraz rekwizytornię Teatru Stu.

Od połowy lat 70. XX w. synagoga stała pusta i niszczała. Dodatkowe zniszczenia spowodował pożar w 1981 roku. W 1983 r. rozpoczęto prace remontowe.