Old School

[Czeladź - Stara Kolonia - ul. 21 Listopada - 11.02.2025]

Miasto-ogród (2)

[Czeladź (Piaski) - Kolonia Piaski - ul. Kościuszki - 14.02.2025]

Żartowałem ;)

Chyba ten patent z fotografowanie z drabiny nie był taki zły... jak o nim ostatnio myślałem. Trzeba do tego wrócić!

Nowa Kolonia

[Czeladź - Nowa Kolonia - ul. Legionów]

 

Do kompletu brakuje mi budynku pod nr 16 (niestety elewację dość skutecznie zasłaniają dwa drzewa).

Typologia z Nowej Kolonii w Czeladzi

[Czeladź - Nowa Kolonia - ul. Legionów10, 12, 24, 36]

No to mam cztery budynki z centralnym ryzalitem z Nowej Kolonii w Czeladzi. Wszystkie, jakie tam są. W tej pracy niewątpliwie pomogła mi ekipa wykonująca zabiegi arborystyczne dwa tygodnie temu, która wycięła chaszcze i gałęzie zasłaniające elewacje (nie działaliśmy w porozumieniu). W zeszłą środę byłem też w pobliskich Wojkowicach w Wydzierowie, gdzie znajduje się kolonia robotnicza należąca kiedyś do tego samego koncernu. Tam sfotografowałem cztery budynki z wieżyczkami flankujące to osiedle.  Co ciekawe, w Czeladzi na skraju osiedla też stoi identyczny obiekt, ale tylko jeden. Być może było ich więcej? Być może ich po prostu nie wybudowano? Nowa Kolonia w Czeladzi powstała wedle koncepcji miasta-ogrodu, ale właściwie było osiedle-ogród działkowy. Między domami są spore odległości, ponieważ mieściły się tam wcześniej zabudowania gospodarcze i działki. W latach osiemdziesiątych infrastruktura ta została zlikwidowana, a w wolnych miejscach wstawiono bloki. 

Typologia ma sens! (8)

[Czeladź (Piaski) - Kolonia Piaski - ul. 3 Kwietnia]

Dzień jak co dzień ;) Dwudziestego siódmego listopada trafiłem w Piaskach na idelaną aurę (dla mnie idealną, ma się rozumieć). Szczęśliwie też domy nie były szczelnie zastawione samochodami, więc dało się robić zdjęcia. Po obu stronach ulicy 3 Kwietnia stoi szesnaście familoków, najastarszych w osiedlu patronackim Kolonia Piaski. Budynki oczywiście kilkakrotnie przebydowywano i modernizowano, widać jednak na powyższych kadrach ich pierwotny kształt i rozmiar oraz sześcioosiowy układ okien. Kiedy tak robiłem tam zdjęcia, a zawsze schodzi mi na tym sporo czasu,  podszedł do mnie starszy mężczyzna (ale czy był o wiele starszy ode mnie?) i powiedział.

- Fotografuje pan familoki, które mają dwieście lat.

- Sto - odowiedziałem i przez chwilę nasza konwersacja wyglądała tak, że on mówił - sto, a ja w odpowiedzi - dwieście - i tak sobie rozmawialiśmy.

- Nie chcę się kłócić, ale widzę, że ma pan na ten temat wiedzę - powiedział z lekkim przekąsem.

- Ja też się nie chcę spierać - odparłem - ale proszę sobie przypomnieć  kiedy ruszyła kopalnia, te domy mają maksymalnie sto czterdzieści, sto pięćdziesiąt lat.

- A no tak, to miłego dnia życzę - powiedział, odwrócił się na pięcie i powędrował między domami w stronę ulicy Tadeusza Kościuszki.

Patrzyłem na jego zmniejszającą się sylwetkę, a był ubrany w długi szary trencz, ptasią twarz flankowały bujne bokobrody, na nosie osadzone były okulary bez oprawek o takim oldskulowym profesorskim wyglądzie, do tego nosił kaszkiet z opuszczonym bocznymi klapami. Wyglądał jakby się urwał z planu serialu  Nemocnice na kraji města (przypominał trochę doktora Štrosmajera).

Tamtego dnia w Piaskach udało mi się sfotografować osiem budynków, czyli połowę tamtejszego familokowego składu.

Tak dużo, tak mocno

[Czeladź (Piaski) - ul. Tadeusza Kościuszki 2]

Porównanie domów z Koloni Rożka i Wydzirowa w Wojkowicach

[Czeladź - ul. Legionów 10 - Wojkowice - ul. Gustawa Morcinka 17]

Wygląda na to, że oba projekty wyszły spod tej samej ręki (rąk?). Ten sam koncern zmawiał, więc zapewne uczynił to - by tak rzec - hurtowo.

*

Przy okazji (szperając w necie) dowiedziałem się, że czeladzka Nowa Kolonia, to w zasadzie Kolonia Rożka - stąd więc początkowo tajemniczy dla mnie napis na domu przy ul. Legionów 26. I tu się sprawa niejako komplikuje, bo Wacław Rożek, ps. Ronowski, Daniel, był działaczem Komunistycznej Partii Polski, zastępcą członka KC KPP, posłem na Sejm III kadencji II RP, członkiem klubu Komunistycznej Frakcji Poselskiej, a także burmistrzem Czeladzi w latach 1927–1928. Po tym jak go pozbawiono imunitetu poselskiego w latach trzydziestych, wyjechał do ZSRR, gdzie pracował jako dyrektor sklepu odzieżowego w Moskwie. W czasie wielkiej czystki został aresztowany przez NKWD (15 maja 1937), a następnie (7 września 1937) skazany na karę śmierci na podstawie zarzutu o udział w kontrrewolucyjnej organizacji nacjonalistycznej. Wyrok wykonano trzy dni później, ciało skremowano, zaś prochy pochowano w anonimowej mogile na moskiewskim Cmentarzu Dońskim. Czyli nazwa kolonii jest grubo powojenna i na pewno nie wymyślono jej przed 1956 rokiem, a więc do odwilży chruszczowowskiej, bo dopiero wtedy zrehabilitowano ofiary czystek stalinowskich i w ogóle można było o nich mówić.

Jeżeli naspis ROŻKA VANDAL'S wykonali kibice jakiegoś lokalnego klubu piłkarskiego (CKS Czeladź?), to wybrali sobie na bohatera... działacza komunistycznego. To prawdziwy ewenement w rodzimym ruchu kibicowskim ;)

Ulica Legionów 10

[Czeladź - Nowa Kolonia - ul. Legionów 10]

Tak to wygląda od frontu, czyli od ulicy Legionów. Budynek ten jest bardzo podobny do lilku obiektów z koloni robotniczej w Wojkowicach. Podobne są podziały (liczba osi), podobna funkcja (i ilość) ozdobnych elementów z cegły, tyle tylko, że widoczny tu centralny ryzalit, jest tam cofnięty, zaś elewację flankują wysunięte do przodu skrajne części fasady. Niebawem wspomniane pdobieństwa i różnice pokażemy to na stosownym przykładzie.

Dwójka z Nowej Koloni w Czeladzi

[Czeladź - Nowa Kolonia - ul. Legionów 10 - elewacje boczne płn. i płd.]

Ulica Krzywa (ulica Zwycięstwa)

[Czeladź - Kolonia Piaski - ul. Zwycięstwa 1 i ul. Krzywa 3]

Całkiem niekrzywe zwycięstwo... Gdyby nie te wysokie kominy domu przy ul. Krzywej 3, to można by to nieco ciaśniej skadrować. Ale jeżeli ma to być rozkładówka (a zapewne będzie), to jest OK. Kapitalny wygląd mają te późne - powstałe tuż przed pierwszą wojną światową lub zaraz po - budynki w Piaskach. Na stronie Muzeum Saturn w Czeladzi znalazłem informacje o książce Osiedle patronackie Piaski. Historia i architektura, więc będę musiał się zaznajomić z tym wydawnictwem. Zapewne znajdę tam informacje, dla jakiej kategorii mieszkańców Koloni Piaski/pracowników Kopalni Saturn domy te wybudowano i kiedy dokładnie?

Z grubsza wszystko się zgadza

[Czeladż - Kolonia Piaski - ul. Krzywa]

W przypadku ulicy Krzywej w Kolonii Piaski w Czeladzi problem polegał na tym, że parkujące tam samochody skutecznie komplikowały sensowne ustawienie kadru. W końcu jednak szczęście się do mnie uśmiechnęło i szesnastego września aut nie stało zbyt dużo (choć lepiej, gdyby w ogóle ich tam nie było...). Tego dnia w ogóle szczęście mi sprzyjało, więc z czasem pojawi się tutaj więcej zdjęć z Nowej Kolonii w Czeladzi oraz z Wojkowic.

Wrzucam ostatnio typologiczne zestawienia, bo materiału na tyle przybyło, że można to sensownie robić. Czyli na blogu zapanowała tematyczna flauta, a przecież algorytmy soszjali preferują obrazki wzbudzające skrajne/wyraźne emocje. Widzę to po frekwencji na Instagramie oraz ilości lajków, gdzie wrzucam ten sam materiał. Czy chciałbym coś w tym zakresie zmienić? No nie! Mam to w głębokim... poważaniu. Poza tym nie widzę sensu w tzw. kopaniu się z koniem. Fotografia dokumentalna to dość niszowa działka, więc seksowne podrygi niespecjalnie wpływają na frekwencję. Co nie oznacza, że jest to dobra sytuacja. Jest jak jest, a będzie z tym gorzej...

Jakiś czas temu kupiłem na Allegro oratorium Joseph and His Brethren Jerzego Fryderyka Haendla, które jest muzycznym arcydziełem, lecz niezmiernie rzadko bywa wykonywane (i też nagrywane - mój nabytek to interpretacja The King's Consort), więc posłucham sobie teraz tego niszowego utworu.

Porównywarka

[Czeladź - Kolonia Piaski - ul. 3 Kwietnia 2]

[Czeladź - ul. Szpitalna 63]

Inna pora roku, nieco inna perspektywa (przed domem w Koloni Piaski teren się nieco podnosi, więc stałem wyżej), być może nieco inny kształt dachu - różnica w głebokości okapu, ale poza tym to ten sam szimel. Przy ulicy Szpitalnej w Czeladzi stoją tylko trzy takie domy, ciekawe więc, czy było ich więcej, czy też tylko tyle postawiono przed wybuchem pierwszej wojny światowej? Zapewne ten sam inwestor... właściciel KWK Saturn.

Czwórka z ulicy Nowopogońskiej

[Czeladź - Kolonia Piaski - ul. Nowopogońska 230, 236, 240 i 242]

Czwórka z ulicy Francuskiej

[Czeladź - Kolonia Piaski - ul. Francuska]

Zawzięcie kompilujemy ;) 

Bliźniaki z Koloni Piaski

[Czeladź - Kolonia Piaski - ul Nowopogońska 238 i 292]

Ruskie drony, ruskimi dronami, a pracować nad projektem trzeba... I nabotoksowany Пyтин Xуйлo temu nie przeszkodzi.

Miasto-ogród

Żartowałem... Jeżeli ktoś dopatrzy się w tutaj schematu architektury koszarowej, nie popełni błędu. I dotyczy to nie tylko Koloni "Piaski" w Czeladzi, ale też kilku innych osiedli patronackich na Górnym Śląsku czy też właśnie w Zagłębiu Śląsko-Dąbrowskim. 

[Czeladź - Kolonia Piaski - ul. Tadeusza Kościuszki]

Ulica 3 Kwietnia (blow up)

[Czeladź - Kolonia Piaski - ul. 3 Kwietnia - 14.02.2025]

Ulica 3 Kwietnia

[Czeladź - Kolonia Piaski - ul. 3 Kwietnia - 14.02.2025]

Nowa Kolonia w Czeladzi

[ul. Legionów 26]

Kolonia Piaski

[Czeladź - Kolonia Piaski - ul. Zwycięstwa 1]