SŁUSZNY CZYN / Dobry uczynek

Na wakacje w Umbrii zabrałem ze sobą m.in. Elegie Bukowskie i inne wiersze (Wydawnictwo a5). Tom przeczytałem kilka razy do dechy do dechy. Warto spojrzeć wstecz do wydania z 1980 roku (Niezależna Oficyna Wydawnicza) i doświadczyć jak zmieniły się przekłady Ryszarda Krynickiego.

(Większa jest odwaga tego, kto odmawia wykonania rozkazu)

Wydawnictwo a5 anonsuje na listopad* wznowienie tomu Bertolta Brechta Elegie Bukowskie i inne wiersze w przekładach Ryszarda Krynickiego. Po raz pierwszy książka ukazała się nakładem Niezależnej Oficyny Wydawniczej w roku 1980. Świetnie, że wkrótce dojdzie do reedycji tej publikacji i mam nadzieję, że będzie ona zawierać nieco więcej tekstów, niż tom sprzed czterdziestu jeden lat.

* Muszę uprzedzić, że główna treść tej zapowiedzi dotyczy książki Anda Rotenberg i przyjaciele: kuchnia towarzyska i uczuciowa. Proszę się jednak nie zrażać, informacja o tomie Brechta znajduje się pod koniec tekstu.

(Wszystko inne byłoby zbyt gorzkie)

[I znowu Bertolt Brecht z tomu Elegie Bukowskie i inne wiersze. Przekład Ryszarda Krynickiego. Książkę wydała w 1980 roku NOWa. Skan ze s. 15. Mam nadzieję, że Ryszard Krynicki w końcu opublikuje ponownie swoje tłumaczenia Brechta (zapewne przejrzane i poprawione), np. w Wydawnictwie a5.]

WIELU JEST ZA PORZĄDKIEM

[Bertolt Brecht w przekładzie Ryszarda Krynickiego z książki (wielokrotnie tu przywoływanej) Elegie Bukowskie i inne wiersze. Przywoływanie wierszy z tego tomu będziemy kontynuować.]

(Dlatego teraz postawimy cię pod ścianą)

Bertolt Brecht

PRZESŁUCHANIE DOBREGO CZŁOWIEKA

Podejdź, słyszeliśmy,

że jesteś dobrym człowiekiem.

Jesteś nieprzekupny, lecz piorun,

który uderza w dom, także jest

nieprzekupny.

Jesteś wierny temu, coraz powiedziałeś.

Ale co powiedziałeś?

Jesteś uczciwy, mówisz, co myślisz.

Ale jak myślisz?

Jesteś dzielny.

Lecz przeciw komu?

Jesteś mądry.

Ale dla kogo?

Nie dbasz o własne korzyści. 

O czyje więc?

Jesteś dobrym przyjacielem.

Ale czy również dobrych ludzi?

Słuchaj: wiemy,

że jesteś naszym wrogiem. Dlatego teraz

postawimy cię pod ścianą. Jednak ze względu na twoje zasługi

i zalety

postawimy cię pod dobrą ścianą i rozstrzelamy

dobrymi kulami z dobrych karabinów i zakopiemy

dobrą łopatą w dobrej ziemi.

[Dość aktualnie brzmiący wiersz niezrównanego Bertolta Brechta z książki Elegie bukowskie i inne wiersze, zawierającej przekłady Ryszarda Krynickiego, a wydanej w drugim obiegu w 1980 roku przez Niezależną Oficynę Wydawniczą.]

Większa odwaga

Bertolt Brecht

SŁUSZNY CZYN

Za trzecim razem grenadierzy pancerni

zdobyli centralę telefoniczną.

Olbrzymia odwaga. Gigantyczna rzeź.

Większa jest odwaga tego

kto odmawia wykonania rozkazu.

[Całkowicie nieprzypadkowo dziś właśnie ten wiersz Bertolta Brechta (z tomu Elegie Bukowskie i inne wiersze (str. 37) w tłumaczeniu Ryszarda Krynickiego]

Kto finansuje przedstawienia i kto gra główną rolę?

Bertolt Brecht

ZAKAZ KRYTYKI TEATRALNEJ

Kiedy minister propagandy

chciał zapobiec krytykowaniu rządu przez naród, zabronił:

krytyki teatru. Reżym

bardzo kocha teatr. Jego osiągnięcia

widać głównie w dziedzinie teatru. 

Mistrzowskiemu operowaniu reflektorem

zawdzięcza on nie mniej, niż

mistrzowskiemu operowaniu gumową pałką.

Na całą Rzeszę rozpowszechnia się przez radio

jego przedstawienia galowe. 

W trzech filmach - supergigantach

z których ostatni liczy osiem tysięcy metrów,

wykonawca głównej roli grał führera.

Ażeby zwiększyć umiłowanie teatru w narodzie

organizuje się przymusowe chodzenie na przedstawienia.

Corocznie na pierwszego maja,

kiedy pierwszy aktor Rzeszy

gra byłego robotnika,

wręcz dopłaca się widzom za oglądanie po dwie marki

na głowę. Nie szczędzi się żadnych kosztów na świąteczne zabawy,

które pod nazwą PARTYJNY DZIEŃ RZESZY odbywają się w pobliżu Bayreuth.

Kanclerz osobiście

występuje tu jako ostatni głupiec i śpiewa

dwa razy dziennie tę powszechnie znaną arię

NIGDY NIE POWINNAŚ MNIE PYTAĆ.

To jasne, że tak kosztowne imrezy

należy chronić przed każdą krytyką.

Do czego by to doszło, 

gdyby każdy mógł krytykować

przywódce młodzieży Rzeszy, Baldura, że jest za mocno uszminkowany,

albo ministra propagandy, który mówi tak fałszywym głosem,

że nikt już mu nie wierzy, nawet w jego

szpotawą stopę? Tak więc, choć to teatr,

trzeba w ogóle zabronić wszelkiej głośnej krytyki, tak, nie wolno

ani razu powiedzieć, co jest grane,

kto finansuje przedstawienia i kto

gra główną rolę.

[Brzmi zaskakująco aktualnie... tekst w przekładzie Ryszarda Krynickiego z tomu: Bertolt Brecht ELEGIE BUKOWSKIE i inne wiersze, Niezależna Oficyna Wydawnicza, Warszawa 1980, str. 31-32]

A kim był elektryk?

Że w powyższy sposób  zaanonsuję dwa wiersze Bertolta Brechta w przekładach Ryszarda Krynickiego oraz Jakuba Ekiera, których tłumaczenia ostatnio sobie komparatystycznie czytam. Najpierw wersja Ryszarda Krynickiego z tomu: Elegie Bukowskie i inne wiersze, NOWa, Warszawa 1980 (str. 47 i 49-50).

Bertolt Brecht


TRUDNE CZASY

Stojąc przy moim pulpicie do pisania

patrze przez okno na krzew czarnego bzu w ogrodzie

i dostrzegam tylko czerwone i czarne

przypominam sobie nagle czarny bez

z mojego dzieciństwa w Augsburgu.

Przez dłuższą chwilę zupełnie poważnie

waham się, czy nie podejść do stołu

po okulary, by znów

ujrzeć czarne jagody na czerwonych gałązkach.

PRZED OŚMIU LATY

W tym czasie

wszystko było tu inne.

Wie o tym żona rzeźnika.

Listonosz trzyma się zbyt prosto.

A kim był elektryk?

A teraz wersja Jakuba Ekiera z książki: Ten cały ten Brecht. Przekłady i szkice, Biuro Literackie, Wrocław 2012 (str. 71 i 74).

Trudne czasy

Stojąc za swoim pisarskim pulpitem

Przez okno widzę ogród, krzew czarnego bzu

A w nim dostrzegam jakąś czerń i czerwień

I nagle przypominam sobie czarny bez

W Augsburgu czasów dzieciństwa.

Przez kilka minut rozważam

Całkiem serio, czy nie przynieść ze stołu

Okularów, bo wtedy zobaczyłbym

Znów czarne owoce na czerwonych gałązkach.

Osiem lat temu

Był taki czas

Że tu było wszystko inaczej.

Żona rzeźnika wie coś o tym.

Listonosz za wysoko unosi głowę.

A kim był elektryk?

TO CO CHCĘ IM POWIEDZIEĆ

Bertolt Brecht


CZYTANIE GAZETY PODCZAS PARZENIA HERBATY

O świcie czytam w gazecie o epokowych zamiarach
papieża i królów, bankierów i magnatów naftowych.
Drugim okiem śledzę, jak woda
która gotuje się na herbatę,
mąci się, zaczyna wrzeć, znów staje się przejrzysta,
i, przelewając się przez garnek, tłumi ogień.


TO CO CHCĘ IM POWIEDZIEĆ

Pytałem siebie samego: po co z nimi rozmawiać?
Oni kupują wiedzę po to, żeby ją sprzedawać.
Chcą wiedzieć, gdzie jeszcze wiedza jest tania,
by mogli ją drożej sprzedać. Dlaczego 
miałoby ich obchodzić,
co przemawia przeciw kupnu i sprzedaży?

Oni chcą zwyciężać,
nie chcą wiedzieć o niczym,
co przemawia przeciwko zwycięstwu.
Oni nie chcą być ciemiężeni,
oni chcą ciemiężyć.
Oni nie chcą postępu,
oni chcą wyprzedzać.

Są posłuszni każdemu, 
kto im obieca, że będą mogli rozkazywać.
Gotowi są zaofiarować samych siebie,
byle pozostał kamień ofiarny.

Co powinienem im powiedzieć? - zastanawiałem się. To
chcę im powiedzieć, postanowiłem.


PIEŚŃ KIN-JENA O WSTRZEMIĘŹLIWYM KANCLERZU

Słyszałem, że kanclerz nie pije,
nie je mięsa, nie pali,
i zajmuje małe mieszkanie.
Ale słyszałem też, że biedni
głodują i giną z nędzy.
Czy nie lepsze byłoby państwo, o którym by się mówiło:
Kanclerz kompletnie pijany siedzi na obradach
Rady Ministrów,
a te nieuki, śledząc kręty dym z jego fajki,
zmieniają ustawy.
Głodnych nie ma.

[nadzwyczaj aktualnie brzmiący Bertolt Brecht w przekładach Ryszarda Krynickiego z tomu: Bertolt Brecht ELEGIE BUKOWSKIE i inne wiersze, NOWa, wydanie III poprawione, Warszawa 1980, str. 21 i 36]

Zmiany?

Wku*rwia mnie już maksymalnie dotychczasowy wygląd tego bloga... Próbowałem zmienić rozmiar głównej kolumny, ale zdjęcia wcale nie robią się większe... z automatu. Pewnie gdybym zapisał je w odpowiedniej liczbie pikseli (dłuższy bok) i wrzucił w "rozmiarze oryginalnym", byłoby OK. Wydaje mi się, że kiedyś szablon blogspota pozwalał na większy zakres ingerencji w kształt strony, ale może się mylę? Dawno niczego tu nie zmieniałem... Wku*wiają mnie maksymalnie te malutkie foty (może nie trzeba było zmieniać monitora na większy i panoramiczny?) oraz jaśniejsza wokół nich obwódka! Próbowałem też zmienić winietę... To co teraz wisi, to tymczasowa sprawa. Może przerzucić się na tumblra? Tzn. eufemistycznie rzecz ujmując, wyjść z deszczu pod rynnę (oczywiście pomyślałem o słowie g*wno oraz jego odmianach)? Ale dlaczego tak narzekam? Przecież publikuję tu sobie za darmo (a gugiel, wcale nie za darmo mnie podgląda i pozycjonuje moje potrzeby pod kątem ew. korporeklamodawców oraz innych podmiotów...). Spróbuję jeszcze ustawić jedną kolumnę w szablonie, tak żeby zdjęcia były większe i do oglądania, a jak się to okaże niemożliwe, to pie*dolnę tym interesem!

-----

Dotarły do mnie wreszcie wylicytowane jeszcze w zeszłym roku na allegro Elegie Bukowskie i inne wiersze Bertolta Brechta w wyborze i przekładach Ryszarda Krynickiego (III wydanie Nowej z 1980 roku!). No to sobie (i dla Państwa przyjemności) wkleję teraz wiersz Rozwiązanie, który kiedyś na tym blogu pojawił się w tłumaczeniu Piotra Sommera:

Brzmi zdecydowanie lepiej, co nie?