mała sonata podróżnicza

Reiner Kunze

mała sonata podróżnicza

Allegro vivace

Jak kogut przez dziurę w płocie –

skulony, dziób tuż 

nad ziemia, skrzydła

zwinięte – 

przepełzłem pod szlabanem

Miałem ze sobą tylko

niedosyt świata

Za jednym zamachem skrzydeł – Czechy Morawy Słowacja,

za drugim Węgry, wreszcie

otrząsnąłem się,

przeciągnąłem i 

zapiałem

A że słońce nie wstawało,

skubnąłem

ziarnko

Nawet w Rumunii kukurydza nie leci

sama do dzioba

Adagio

Braszów, przykuty

do stóp Karpat i

moich, dalej

nie wolno

Nie, nie mam w Bukareszcie brata, tylko

braci

Ale Brâncuşi się nie liczy

A gdzieś wysoko słońce Rumuni, twardy

dolar, nie do kupienia za

życzliwość

Scherzo

Nad Bukaresztem siedmiodniowy deszcz

Ale przyjaciele

toczyli ulicami biały kawał sera – 

świecące słońce, brody

trzymali jak parasole

Wszystkie pociągi kończyły bieg w Pradze

(Zamiast tria)

Z czubka noża próbowaliśmy 

owczy ser i

wiersze

Ser, moi drodzy, był

ostrzejszy

Allegro ostinato

Sfatygowany jak

jednolejowy

banknot wygniatany

w ciemnych kieszeniach Rumunii, rozmieniany

w deszczu, wyświechtany

wśród truskawek jak pięść, róż, czosnku i kur

żywcem wiązanych w pęczki, wręczany

w bukareszteńskich trolejbusach (gdzie się wsiada

w biegu jak na konie

stepowe), obmacany

palcami poetów, kelnerów i

milicji, trzymany 

w braterskich dłoniach, jeszcze

ciepły

          zbudziłem się zwrócony

ojczyźnie, sprawdzony

pod światło, obrócony

trzy razy, ale

nierozpoznany i noszący

tajemne odciski palców

nowych przyjaciół

[wiersz w przekładzie Jakuba Ekiera z tomu: Reiner Kuzne Remont poranka, Biuro Literackie, Wrocław 2008, str. 32-34]

Ale jazda! Przeczytałem go sobie wczoraj do poduszki i zrobię to także dzisiaj!

SZYBKA PODRÓŻ PRZEZ NOC i WADY WRODZONE

Reiner Kunze

szybka podróż przez noc

W tym świecie nie sposób na dobre
zniszczyć nienawiść

Byle nas na koniec nie zdjął żal
za nieziszczoną miłość

[wiersz w przekładzie Jakuba Ekiera z tomu: Reiner Kuzne Remont poranka, Biuro Literackie, Wrocław 2008, str. 120]

Tak sobie pomyślałem, że ten tekst to dobry rodzaj komentarza do wczorajszego posta Podróż X-Panem do kresu nocy. Zresztą dwa inne wiersze Kunzego (przydrożny hotelik, transmisja telewizyjna i Amsterdam, festyn na cześć królowej), które wklejałem na hiperrealizm też się świetnie nadają.
Przy okazji muszę zaznaczyć, że tytułowe nawiązanie do książki autorstwa Louisa-Ferdinanda Céine'a wynika z mojej awersji (to eufemizm) do tego prozaika, publicysty i faszysty zarazem.
No więc, może teraz jeszcze wiersz napisany przez Krzysztofa Jaworskiego (z tomu Dusze monet), który za uprzejmą zgodą autora umieściłem jako motto eseju Piękne czasy, opublikowanego w tomie Tożsamość wyobrażona pod redakcją Joanny Tokarskiej-Bakir (Czarna Owca, Warszawa 2013).

Krzysztof Jaworski

Wady wrodzone

Nie lubisz ślepych kotów.
A lubisz ślepe konie?

Podróż X-Panem do kresu nocy

 [Pabianice 08:09]

 [Pabianice 08:24]

[Pabianice 08:56]

 [Pabianice 09:14]

 [Aleksandrów Łódzki 10:45]

  [Łódź-Limanka 13:11]

 [Łódź-Limanka 13:19]

 [Łódź-Limanka 14:00]

 [Łódź-Limanka 14:44]

[Łódź-Limanka 14:57]

Podróż trochę monotematyczna, ale to monotematyzm właściwy dla Łodzi z przyległościami... 

Oczywiście to nie są wszystkie strzały. Było ich ze dwa razy więcej. Co najmniej.

Ok. 16 zaczęło kropić, zrobiło się ciemno/ponuro i postanowiłem ruszyć w drogę powrotną.

“SHE DANCES ON JACKSON”

Oglądam sobie właśnie na Vimeo album Vanessy Winship. Kwestia zakupu książki przedstawia się jednak problematycznie, bo pozycja jest już sold out, a na Amazonie trzeba wydać na nią prawie 100 $ (może innym razem...). 

Technika jeszcze analogowa, monochrom, wielkoformatowa kamera i rodzaj narracji, który w sumie dość dobrze znamy... Ale tu się jednak wszystko świetnie sprawdza (tak jak się patrzy na kolejne przewracane kartki - naprawdę nieźle ułożona historia), chociaż mam też wrażenie, że autorka nie zagląda do końca dociekliwie pod podszewkę rejestrowanych sytuacji. 

Oczywiście nie musi tego robić (choć ja osobiście wolałbym żeby zaglądała...), niemniej jednak kapitalne kadry, które chce się oglądać! 
No i oglądam...

 

Chodziły za mną te dwa zdjęcia...

które jakiś czas temu Krzysztof Eberle zamieścił na swoim blogu, a ja pozwoliłem sobie zestawić je w parę.

Piękne!

Polska, Giszowiec, 14.10.2013

 [Katowice-Giszowiec, 2013-10-04  09:19]

 [Katowice-Giszowiec, 2013-10-04  09:50]

[Katowice-Giszowiec, 2013-10-04  19:28]

Jak właśnie sobie policzyłem, mam już sfotografowanych 10 "murali pamiątkowych". A ten widoczy powyżej, spróbuję powtórzyć przy pokrywie śnieżnej (jeżeli doczeka...), co powino dobrze zrobić zdjęciu.

Dzisiejszy wyjazd do Giszowca nie był do końca owocny, ponieważ od mojego ostatniego pobytu w tej dzielnicy Katowic (29 VIII), spora część malowideł przy ulicy Wojciecha została zapaćkana przez fanów konkurencyjnego klubu. Szkoda, bo nie mogłem wcześniej tu przyjechać, a graffiti zjawiskowe...

W STRONĘ CIEMNOŚCI

Tego dnia w Treblince było istne Piekło Dantego (...). Kiedy wjechałem do obozu i wysiadłem z samochodu na placu (Sortierungplatz), stałem po kolana w pieniądzach. Brodziłem w banknotach, monetach, kamieniach szlachetnych, biżuterii, odzieży. Leżały rozrzucone po całym placu. Fetor był nie do zniesienia. Wszędzie leżały setki, nie, tysiące rozkładających się ciał. Za placem, w lesie, kilkaset metrów dalej, po drugiej stronie płotu z drutu kolczastego i wokół obozu, pośród namiotów i ognisk zobaczyłem grupy Ukraińców i kobiet - były to jak się później dowiedziałem, prostytutki z całej okolicy - wszyscy pijani, tańczyli, śpiewali i grali na instrumentach... 

Przypomniał mi się dzisiaj ten fragment książki Gitty Sereny W stronę ciemności. Rozmowy z komendantem Treblinki (str. 135), który jest wypowiedzią głównego "bohatera" tej publikacji, czyli SS-Hauptsturmführera Franza Stangla. Przypomniał mi się dzisiaj rano, gdy w krakowskiej dzielnicy Prądnik Czerwony, fotografowałem graffiti o treści HITLER WRÓĆ ŻYDÓW TRUĆ. Napis na bloku przy ul. Strzelców wprawdzie dość szybko zamalowano, ale litery były doskonale widoczne.

A potem na pobliskim chodniku sfotografowałem swastykę (niezamalowaną), której towarzyszyło hasło JE... ŻYDA. Najwyraźniej trudno było tutaj ustalić, kto ma ten napis usunąć... A nikomu z mieszkańców nie przyszło do głowy, że można to zrobić np. na własną rękę.

I ciągle miałem w pamięci tę wypowiedź Franza Stangla, gdy mniej więcej godzinę później w dzielnicy Płaszów, na skrzyżowaniu ulic Płaszowskiej i Saskiej, natknąłem się na przypłowiałe grffiti MATKI PEJSÓW SA KU... JE... ŻYDÓW MACZETAMI. Napis ten sfotografowałem wiosną tego roku i byłem święcie przekonany, że hasło o takie treści błyskawicznie zostanie zamalowane... Jak widać myliłem się (a napis ten, który umieszczono na parterowym budynku handlowym, nie jest jakoś ukryty...).

Chwilę wcześniej sfotografowałem pokaźnych rozmiarów mural na garażu przy ulicy Płaszowskiej, gdzie sylwetce orła z godła państwowego towarzyszył emblemat Wisły Kraków oraz kotwica Polski Walczącej. Zupełnie nieźle zostało to namalowane, jednak na ścianie garażu obok widniała przekreślona gwiazda Dawida i litery AJ - skrót od ANTY JUDE...

Sławoj Dubiel "Historia naturalna"

O razu muszę zastrzec, że nie widziałem tej wystawy w postaci analogowej. Czego żałuję, ale termin pokazu na Opolskim Festiwalu Fotografii w zeszłym roku pokrywał się ściśle z moimi zajęciami... Poprosiłem więc kiedyś autora, żeby wklejał na swojego bloga te zdjęcia i w ten sposób skopiowałem 12 fotografii. 

Zapis pod nazwą "Historia naturalna" dotyczy Łambinowic na Opolszczyźnie, gdzie mieścił się przed II wojną światową poligon niemiecki, a także obozy jenieckie z czasów wojny prusko-francuskiej (1870-71) i dwóch późniejszych (Dulag B Lamsdorf, Stalag VIII B Lamsdorf, Stalag VIII F i Stalag 344 Lamsdorf). W lipcu 1945 roku utworzono też w pobliżu Łambinowic polski... obóz koncentracyjny, gdzie przetrzymywano głównie Ślązaków i Niemców. Placówka nie działała zbyt długo (do października 1946), ale w wyniku złych warunków sanitarnych, tortur ze strony strażników oraz zwykłych zabójstw, życie straciło około półtora tysiąca więźniów (z ogólnej liczby ok. 5000 internowanych). 

Sławoj Dubiel sfotografował ten mocno naznaczony teren rok temu i - jak mi mówił - ma zamiar kontynuować swój zapis także tej jesieni, gdy opadną liście. Bardzo się z tego cieszę, bo dotychczasowe efekty jego pracy są interesujące i jak myślę - idealnie trafione. I mimo, że używa on jak zwykle materiałów b&w to zapis ten jest jak najbardziej transparentny. Dlaczego? Dubiel nie idzie w kierunku estetyzowania całej sytuacji, nie nostalgizuje historii tego miejsca, więc nie jest to rejestracja w typie "Szarych Łambinowic" czy - może tak właśnie  by się to nazywało - "Szarego Stalagu"...

Czekam niecierpliwie na ciąg dalszy.

Sławoj Dubiel, z cyklu Historia naturalna, Klucznik, teren poligonu i Stalagu 318/VIII F/344 Lamsdorf, 2012

Sławoj Dubiel, z cyklu Historia naturalna, Klucznik, teren poligonu i Stalagu 318/VIII F/344 Lamsdorf, 2012

Sławoj Dubiel, z cyklu Historia naturalna, Teren po Stalagu 318/VIII F/344 Lamsdorf, 2012

Sławoj Dubiel, z cyklu Historia naturalna, Teren po Stalagu 318/VIII F/344 Lamsdorf, 2012 

Sławoj Dubiel, z cyklu Historia naturalna, Teren po Stalagu 318/VIII F/344 Lamsdorf, 2012 

Sławoj Dubiel, z cyklu Historia naturalna, Teren poligonu i Stalagu 318/VIII F/344 Lamsdorf, 2012 

Sławoj Dubiel, z cyklu Historia naturalna, Teren poligonu i Stalagu 318/VIII F/344 Lamsdorf, 2012 

Cytat na dziś (2)

Wczorajsza lektura w IR "Jan Matejko", którym przyjechałem do Warszawy. Podczas podróży powtórnie przeczytałem pierwszy rozdział Obrazów mimo wszystko Georgesa Didi-Hubermana i ten fragment wydał mi się bardzo ważny:

Mówić o Auschwitz w kategoriach niewypowiedzianego nie oznacza wcale zbliżyć się do Auschwitz - wręcz przeciwnie, oznacza to oddalić Auschwitz do sfery, którą Giorgio Agamben określił jako mistyczną adorację, lub wręcz nieświadomą powtórką nazistowskiego arcanum. 

Z obrazem natomiast należy uczynić to, co już czynimy - zapewne z większą łatwością (Foucault nam w tym pomógł) - z językiem; uczynić to z cała teoretyczną dokładnością. Ponieważ wszystkie świadectwa w każdym akcie pamięci - zarówno w języku, jak i w obrazie - są ze sobą całkowicie solidarne, nie przestają wymieniać się nawzajem swoimi brakami: obraz często pojawia się tam, gdzie zdaje się zawodzić słowo, a słowo często pojawia się tam, gdzie zdaje się zawodzić wyobraźnia. "Prawda" o Auschwitz, jeżeli to wyrażenie ma jakikolwiek sens, jest tak samo niewyobrażalna, co niewypowiedziana. Skoro horror obozów sprzeciwia się wyobraźni, jakże więc niezbędny jest nam każdy obraz wyrwany takiemu doświadczeniu! Skoro zaś potworność obozów funkcjonuje jako przedsięwzięcie mające doprowadzić do zniknięcia wszystkiego, jakże niezbędne jest nam każde zjawisko - jakkolwiek by było fragmentaryczne, trudne do oglądania i zinterpretowania - w którym zostanie nam wizualnie zasugerowany choćby jeden trybik napędzający tę machinę!

[Georges Didi-Huberman Obrazy mimo wszystko, Universitas, Kraków 2008, str. 33-34]

12 000 domów Macieja Rawluka

Tyle ma ich być podobno w Łodzi wg. Macieja Rawluka, który - jak pisze to na swoim blogu - postanowił je wszystkie sfotografować. No więc, SZACUN z w/w powodu! Narszcie ktoś zabrał się za niknącą w oczach Łódź i systematycznie zaczął robić dokumentację tego miasta. I aż trudno uwierzyć, że dopiero teraz... Owszem, może ktoś powiedzieć, że Łódź już wcześniej sfotografowano. Bo faktycznie fotografowano to miasto, ale efekty tej działalności pozostawiają niestety sporo do życzenia. Sam ma dwa takie albumy. Pierwszy to - Łódź. Zdjęcia z początku wieku Artura Urbańskiego, wydany po raz pierwszy w roku 2003, a teraz wznowiony. Drugi - Za bramami Ziemi Obiecanej Tomasza M. Sobieraja, także z tego roku. No i nie są to wydawnictwa zbyt udane (rzecz ujmując nadzwyczaj eufemistycznie...). Tym bardziej cieszy pomysł Macieja Rawluka, zwłaszcza, że to co do tej pory umieścił na swoim blogu, pozwala pomyślnie rokować temu projektowi (no, może z wyłączeniem "składanek", których nie kupuję...). Poniżej wklejam dziesięć fotografii wykonanych w ciągu ulicy Wólczańskiej. Jest co oglądać!

Maciej Rawluk, 12 000 domów, ul. Wólczańska 58

Maciej Rawluk, 12 000 domów, ul. Wólczańska 90

Maciej Rawluk, 12 000 domów, ul. Wólczańska 97

Maciej Rawluk, 12 000 domów, ul. Wólczańska 121/123

Maciej Rawluk, 12 000 domów, ul. Wólczańska 124

Maciej Rawluk, 12 000 domów, ul. Wólczańska 141

Maciej Rawluk, 12 000 domów, ul. Wólczańska 149

 Maciej Rawluk, 12 000 domów, ul. Wólczańska 219

 Maciej Rawluk, 12 000 domów, ul. Wólczańska 228

Maciej Rawluk, 12 000 domów, ul. Wólczańska 260

„Figury Niemożliwe” na La Biennale di Venezia 2014

Print sreen ze strony Zachęty:

No i cieszę się bardzo i SKŁADAM GRATULACJE całemu zespołowi Instytutowi Architektury, ale na pierwszym miejscu Marcie Karpińskiej, mojej żonie !!! :)))

Brecht zaskakujący i elegijny

Bertot Brecht

[Jadąc wygodnym samochodem]

Jadąc wygodnym samochodem

Po wiejskiej drodze

Z nadejściem nocy zobaczyliśmy zgiętego w ukłonie

Oberwańca, który machał, żeby go zabrać.

Mieliśmy dach nad głową i mieliśmy miejsce i pojechaliśmy dalej

I usłyszeliśmy jak mówię niechętnym głosem: nie

Nie możemy zabrać nikogo. 

Przebyliśmy kawał drogi, może tyle co cały dzień piechotą

Kiedy nagle przeraził mnie ten mój głos

To moje zachowanie i ten

Cały świat.

[Nauczycielu nie mów zbyt często]

Nauczycielu nie mów zbyt często, że masz rację!

Niech uczeń sam to pojmie!

Nie naciągaj prawdy:

Ona tego nie przetrzyma.

Słuchaj jak mówisz!

[Kiedy w białej sali Charité]

Kiedy w białej sali Charité

Zbudziłem się nad ranem

I usłyszałem kosa, wiedziałem

Lepiej. Już od dłuższego czasu

Nie bałem się śmierci: niby co

Ma mi być, jeśli nie będzie

Mnie? Od tej chwili

Potrafiłem się cieszyć

każdą piosenką kosa, również tą po mnie.

[wiersze w przekładzie Piotra Sommera z tomu: Cały ten Brecht, Biuro Literackie, Wrocław 2012, str. 148, 157 i 163]

Cytat na dziś

z książki Georgesa Didi-Hubermana Obrazy mimo wszystko (najpierw chciałem napisać "ważny cytat książki Georgesa Didi-Hubermana", ale brzmiałoby to jak zajawka z nacjonalistycznego portalu wSczujni.pl braci Karnowskich, więc dałem sobie spokój...), którą czytam od soboty. Choć rzecz traktuje o Zagładzie i o sposobach traktowania wizualnych dokumentów, to poruszana w esejach Didi-Hubermana kwestia rzekomej "niewyrażalności" Shoah, odnosić sie może niekoniecznie tylko do wymordowania Żydów przez nazistów w ramach Endlösung der Judenfrage... Ciekawe są kulturowe (i psychologiczne) mechanizmy, które w tej kategorii starają się zamknąć róże bestialstwa, jakich jesteśmy świadkami (i które czasem rejestrujemy np. przy użyciu fotografii).

Dyskurs niewyrażalnego podlega dwóm różnym i ściśle symetrycznym porządkom. Jeden wypływa z estetyzmu, który dąży do zaprzeczenia historii w jej konkretnych przypadkach. Drugi wypływa z historycyzmu, który dąży do zaprzeczenia obrazowi w jego specyficznych cechach formalnych. Przykładów nie brakuje. Wiadomo, że niektóre ważne dzieła sztuki wywoływały niewłaściwie, generalizujące opinie komentatorów na temat "niewidzialności" ludobójstwa. Tym samym wybory formalne w Shoah, filmie Claude'a Lanzmanna, posłużyły za alibi całemu dyskursowi - tak moralnemu, jak estetycznemu - o nieprzedstawialnym, niewidzialnym, niewyobrażalnym... Te wybory formalne były jednak specyficzne, a więc relatywne - nie ustanowiły żadnej reguły. Ponieważ film Shoah nie wykorzystuje żadnego "dokumentu z epoki", nie pozwala na wydanie jakiegokolwiek niepodważalnego sądu na temat ogółu archiwów fotograficznych. Zaś to, co proponuje w zamian, niezaprzeczalnie buduje (w ciągu około dziesięciu godzin) wstrząsający wątek obrazów wizualnych i akustycznych, twarzy, słów i sfilmowanych miejsc, wszystko to skomponowane zgodnie z wymogami formalnymi i przy największym zaangażowaniu w kwestię przedstawialnego.

[Georges Didi-Huberman Obrazy mimo wszystko, Universitas, Kraków 2008, str. 35-26]

Wild Gift

Coś nie przechodzi mi przeziębienie... I ciągle kaszlę, i łeb mnie nap... Nie pomagają brane przez tydzień leki, nie pomaga Jack Daniel's (wczoraj - bez lodu), ani Weihestephaner (dzisiaj - ciepły). Co robić? Leżę z netbookiem na kolanach i słuchawkami na uszach. Na pierwszy ogień poszedł Jan Dismas Zelenka i jego kapitalne Requiem dla Augusta Sasa II. Przy słuchanych w następnej kolejności sonatach triowych jednak wysiadłem i przerzuciłem się na X.

Chyba jakoś 30 lat temu (ale wydaje mi się, że raczej na wiosnę) w audycji Piotra Kosińskiego Cały ten rock usłyszałem ostre gitarowe riffy i śpiewających równolegle wokalistkę i wokalistę (Exene Cervenka i Billy Zoom), więc instynktownie wcisnąłem guzik nagrywania w Grundigu (kaseta na całe szczęście była na miejscu) i w ten sposób zapisałem materiał z dwóch pierwszych płyt tej amerykańskiej kapeli punkowej. No więc słucham sobie teraz kolejno i na zmianę Los Angeles i Wild Gift (za produkcję obu longplayów odpowiadał - jak mi się zdaje - zmarły niedawno Ray Manzarek), a muzyka wchodzi mi do głowy idealnie.

To mój ulubiony kawałek (jeden z wielu ulubionych...), który wycięty został z dokumentu The Decline of Western Civilization o punkowej scenie w Los Angeles (tak w ogóle, to warto oglądnąć ten materiał, szczególnie, że postawy buntu czy sprzeciwu w kulturze masowej, a także tej o tzw. ambicjach "wysokich", to zjawiska niezmiernie teraz rzadkie...).

Fabryka domów w Tarchominie dla Krzyśka Sienkiewicza

[wiosna 2007]

Kiedyś się zgadaliśmy, chyba na Fejsie, że na miejscu wyburzonych hal fabryki domów powstaje deweloperskie osiedle. Więc obiecałem wrzucić kilka fot z materiału, jaki zrobiłem na wystawę Betonowe dziedzictwo (kur. Ewa Gorządek & Stach Szabłowski) w CSW-Zamek Ujazdowski w 2007. 
Słowo się rzekło, Tarchomin na blogu ;)