[Demokratura]

Nie przepadam specjalnie za sieciowymi periodykami literackimi. Nie chodzi o ich zawartość (chociaż właściwie też), ale głównie o te drętwe szablony pisma internetowego, gdzie np. prezentacji wierszy lub prozy towarzyszyć musi ilustracja, która ma się zwykle tak do tekstu, jak pięść do nosa. Więc raczej nie zaglądam (jednak także ze względu na problematyczny przekaz, a sieć przyjmie każdą ilość tego…), co sprawia, że np. przeszła mi koło nosa prezentacja wierszy Yahya Hassana w internetowym piśmie zakladmagazyn.pl, a także informacja, że druga książka poety (wydana w Dani w 2019 roku) jest tłumaczona przez Bogusławę Sochańską i też w całości się ukaże po polsku (nie mam pojęcia kiedy i w jakiej oficynie?). Tymczasem Maciej Bobula przełożył pięć wierszy Hassana ze wspomnianego drugiego tomu, z których Demokratura zrobiła na mnie spore wrażenie. I czytam sobie ten tekst w kontekście obecnego konfliktu palestyńsko-izraelskiego w Strefie Gazy (jakkolwiek słowo „konflikt” nie oddaje tego, co tam się dzieje). Yahya Hassan, którego pierwszy duński tom miał ponad stutysięczny nakład, jakoś nie zdobył u nas specjalnej popularności, a wydane w 2015 roku Wiersze/Digte powędrowały na półki sieci księgarń Tania Książka.

[Sreenshoty z pisma sieciowego zakladmagazyn.pl, aczkolwiek nie jest dla mnie jasne, kiedy miała miejsce ta prezentacja? I w którym numerze periodyku?]

(„PÓJDZIESZ DO PIEKŁA MÓJ BRACIE‟)

Wiersze/Digte Yahya Hassana w przekładzie Bogusławy Sochańskiej ukazały się w Polsce w 2015 roku w serii wydawniczej Europejski Poeta Wolności (wydawnictwo słowo / obraz terytoria). Ich autor miał duże szanse na otrzymanie tej nagrody w rozdaniu za rok 2016, jednak akurat wtedy trafił do więzienia (sprawa kryminalna), więc być może jury przestraszyło się oksymoronicznego wydźwięku werdyktu... (żart). Myślałem (naiwnie), że książka Hassana zdrowo namiesza w Polsce, tymczasem jednak woleliśmy raczej „opiewać okaleczony świat‟, etc., ITD. Niespełna rok temu (dokładnie 29 kwietnia 2020 roku) poeta został znaleziony martwy w swoim mieszkaniu w Aarhus.

(CISZA JEST CISZĄ)

Yahya Hassan

LUTOWA NIEPRZEWIDYWALNOŚĆ

CISZA JEST CISZĄ

ROŚNIE BEZ OPAMIĘTANIA

TWOJE PIEKŁO JEST MOIM

TO TAKIE PROSTE

ZDOBYWAM JE NADZIEJĄ W CZUBECZKACH PALCÓW

TWOJE OCZY SĄ ILUZJĄ I MOJA PARANOJA SZCZERZY ZĘBY NOCĄ

JESTEM SZYBOWANIEM JESTEM NIEŚWIADOMOŚCIĄ

BEZPŁCIOWY W NAGIM POWIETRZU

WYWIJAM W MYŚLACH KOZIOŁKI

W LUTYM MIAŁEM SEN

WIĘC UWAŻAJ GDZIE SKŁADASZ POCAŁUNKI

BO MOGĄ TAM ZOSTAĆ NA ZAWSZE

TY MÓWISZ COŚ I JA MÓWIĘ COŚ

ALE NIE MOGĘ TAK PO PROSTU ZERWAĆ I JAK GDYBY NIGDY NIC

ZAPALIĆ KOLEJNĄ FAJKĘ OGLĄDAĆ INNY WSCHÓD SŁOŃCA

TO NA PEWNO TY

WIĘC STRĄCAM POPIÓŁ Z PAPIEROSA

OPRÓŻNIAM Z POEZJI KARTONOWE WINO

I MÓWIĘ WYPŁACZ SWÓJ BLASK

ALE MIEJ SIĘ NA BACZNOŚCI

JESTEM PRZYJACIELEM

I NAJPRAWDOPODOBNIEJ CIĘ WYKOŁUJĘ

ALE ZANIM ZOBACZYMY SZCZELINY W WIECZNOŚCI

BĘDZIEMY JEŚĆ Z DRZEWA I ZDRADZAĆ ALLAHA

ZADEBIUTUJEMY I BĘDZIEMY WCIĄGAĆ KOKĘ

I ŚPIEWAĆ Z INNYM WERSET PYCHY

NASZ GÓRĄ!

ONI SZLACHTUJĄ UTOPIE A MARZYCIELE SWOJE

MĘŻCZYZNA W CZERNI WYLEWA SERDECZNY ŻAL DO KANALIZACJI

LATO TO LOSY I WIĘZIENIA

AJA JESTEM TCHÓRZEM

ZANURZAM SIĘ W MARZENIACH O TWOICH OBJĘCIACH Z PRZYSZŁOŚCI

ALE BEZ POWODZENIA

MOJA PARANOJA NADAL SZCZERZY ZĘBY WIĘC ŚMIEJĘ SIĘ RAZEM Z NIĄ

MÓWIĄ MI OBUDŹ SIĘ POWĄCHAJ CIPKĘ

A JA PODPALAM SŁOWA

I ODWRACAM WZROK

CIERPIĄ

ALE TO NIE JEST MOJA WALKA

MOJE CIAŁO JEST WYOBCOWANE

CHODNIK NIE NALEŻY DO MNIE

UŚMIECHAM SIĘ W SŁOŃCU W ZMIENNYCH STANACH DUCHA

CHCIAŁBYM MÓWIĆ

ALE NIE O TYM

ZAUWAŻ ŻE SIĘ BOJĘ

ŻE SSĘ KOLEJNEGO PAPIEROSA

TRZYMAJ SIĘ Z DALA OD TEGO MROKU

WSZYSCY KTÓRZY CIĘ KOCHAJĄ TAK CI BĘDĄ RADZIĆ

WSZYSCY CHCĄ CIĘ PIEPRZYĆ

WKRÓTCE BĘDZIESZ LEŻAŁ MARTWY W ROWIE

UDUSZONY WŁASNĄ POEZJĄ

NIE URATUJĄ CIĘ PEDALSKIE LOKI

ALE ZA WCZEŚNIE BYĆ BYĆ SENTYMENTALNYM

ZA WCZEŚNIE BY ZAPALIĆ DŻOINTA

STAĆ SIĘ KIMŚ KTO CHODZI OKRĘŻNYMI DROGAMI

I NIE MA SPRAW DO ALLAHA

MACHAM NA POŻEGNANIE JAK MAŁE DZIECKO

RAZ DWA TRZY W CAŁEJ SWOJEJ PRÓŻNOŚCI

[Yahya Hassan został znaleziony martwy w swoim mieszkaniu w Aarhus 29 kwietnia 2020. Miał 25 lat. W 2015 roku ukazał się w Polsce dwujęzyczny tom WIERSZE/DIGTE, zawierający przekłady Bogusławy Sochańskiej. Z tej właśnie książki przepisałem powyższy wiersz.]

Potwierdzam to i wzmacniam

[Warszawa, Aleje Jerozolimskie, 20.09.2019]

Jedna z ostatnich lokalizacji na liście.

Napisałem tutaj kiedyś, że Polska to stan umysłu.

Potwierdzam to i wzmacniam, by użyć frazy z wiersza Rozpacz Johna Berrymana (w przekładzie Piotra Sommera).

Widoczny na obrazku mural to z pewnością dzieło, które można zaliczyć do zjawiska "turbopatriotyzmu" (Marcin Napiórkowski Turbopatriotyzm, Czarne, Wołowiec 2019).

Czytam sobie aktualnie wieczorami tę rozprawę, choć wolałbym (powinienem raczej) oddawać się lekturze np. Berrymana.

Napiórkowskiego doprawiam Yahyą Hassanem, którego tom w kapitalnych translacjach Bogusławy Sochańskiej możecie Państwo kupić obecnie w sieci Tania Książka. A w takiej Danii jego Digte (czyli wiersze) miały 100.000 nakładu.

Nie mieszajmy jednak myślowo dwóch różnych systemów walutowych, nie bądźmy Pewexami - by przywołać słowa Ryszarda Ochódzkiego skierowane do Jana Hohwandera w Misiu Stanisława Barei.

W przypadku wspomnianego obrazu filmowego, zalinkowana scena jako żywo przypomina działania Polskiej Fundacji Narodowej...

(A JA SRAM W SPODNIE W IMIĘ BOŻE)

YAHYA HASSAN

PORANNA MODLITWA

W LIBANIE

KAŻDEGO RANKA SZEJK ABDELRAHMAN NAWOŁUJE DO MODLITWY

ROZŚWIETLAJĄ SIĘ MINARETY

I LUDZIE BUDZĄ SIĘ

POSŁUSZNI MUZUŁMAŃSKIEMU BUDZIKOWI

ALE MAŁEGO CHŁOPCA Z DANII

BUDZI ROZWOLNIENIE

W POKOJACH ZAPALAJĄ SIĘ BRZĘCZĄCE NEONÓWKI

WOJOWNICZE KOTY AL-KAIDY

SYCZENIEM ODPĘDZAJĄ MROKI NOCY

BABCIA PRZYGOTOWUJE ŚNIADANIE

MYJEMY SIĘ PRZED WYJŚCIEM

IDĘ NA SZTYWNYCH NOGACH Z NAPIĘTYMI POŚLADKAMI

PRZEDE MNĄ SZEROKIE PLECY DZIADKA

POZDRAWIAM WSZYSTKICH W DRODZE DO MECZETU

DZIADEK CZYTA KORAN

OD GORĄCZKI NA CZOŁO WSTĘPUJE MI POT

WŚLIZGUJĘ SIĘ DO OSTATNIEGO RZĘDU

CZŁOWIEK Z NAJWIĘKSZĄ BRODĄ

ZACZYNA MODLITWĘ SŁOWAMI ALLAH AKBAR

A JA SRAM W SPODNIE W IMIĘ BOŻE

POBOŻNOŚĆ

TERAZ ODMAWIA SWOJE MODLITWY W MECZECIE NA GRIMHØJ

I PIEPRZY W PORCIE JAKĄŚ DUNKĘ

UKRADŁ INWENTARZ MATKI

WYRZUCIŁ PRZEZ OKNO JEJ UBRANIA

WYDAJE ZAKAZ

WIĘC TERAZ WIDUJĘ SIĘ Z NIĄ UKRADKIEM PO DZWONKU NA DŁUGĄ PRZERWĘ

ANTENA SATELITARNA

NIE MIELIŚMY DUŃSKICH KANAŁÓW

MIELIŚMY AL-DŻAZIRĘ

MIELIŚMY AL-ARABIJĘ

NIE MIELIŚMY ŻADNYCH PLANÓW

BO ALLAH MIAŁ DLA NAS PLAN

W ŚWIĘTYM MIESIĄCU OJCIEC ZABIERAŁ MNIE DO MECZETU

CODZIENNIE PO KOLACJI I MODLILIŚMY SIĘ

MODLILIŚMY SIĘ TAK DŁUGO ŻE JUŻ NIE DAŁO SIĘ STAĆ

MODLILIŚMY SIĘ MODLILIŚMY A POTEM DAWAŁ MI COLĘ I KITKATA

W MECZECIE OJCIEC STAWAŁ SIĘ KIMŚ INNYM

PEŁNYM BOJAŹNI BOŻEJ I SERDECZNYM

SIEDZIAŁEM MIĘDZY JEGO NOGAMI

OPARTY O JEGO PIERŚ

TO TAM PODCZAS KAZANIA IMAMA

BYĆ MOŻE MNIE POCAŁOWAŁ

GDY WRACALIŚMY WYPADŁEM Z AUTA

MYŚLAŁEM ŻE CHCE PARKOWAĆ

I OTWORZYŁEM DRZWI KIEDY ZAWRACAŁ

[WIERSZE YAHYI HASSANA W PRZEKŁADZIE BOGUSŁAWY SOCHAŃSKIEJ POCHODZĄ Z KSIĄŻKI WIERSZE/DIGTE, WYDANEJ PRZEZ OFICYNĘ SŁOWO/OBRAZ TERYTORIA W 2015 ROKU]

Przerwa urlopowa (YAHYA HASSAN)

YAHAYA HASSAN

WSPOMNIENIA Z WAKACJI III

OBÓZ UCHODŹCÓW BYŁ PEŁEN RODZIN

KTÓRE ZNAŁEM Z DANII

WIĘKSZOŚĆ Z GALLERUPPARKEN

ALE ZNAŁEM TEŻ GRUPĘ 

Z GETTA MOJEGO KUZYNA Z HELSINGØR

KUPILIŚMY FAJERWERKI

PODPALIŁEM TEN KTÓRY PRZYPOMINAŁ ŚWISZCZĄCA PETARDĘ

I WRZUCIŁEM GO DO KIOSKU

GDZIE WYMIENIALIŚMY STO DUŃSKICH KORON NA INFLACJĘ

ZAPALIŁ SIĘ KARTON Z CHRUPKIM PIECZYWEM

WŁAŚCICIEL RUSZYŁ ZA NAMI W POGOŃ

NIENAWIDZĘ WAS DUŃSKIE PSY!

WYPIEPRZAJCIE DO DANII ZAWOŁAŁ I WRÓCIŁ

PO MODLITWIE PODPALILIŚMY SUCHE ZAROŚLA

GDY PŁOMIENIE DOPADŁY TRAW

WRÓCILIŚMY DO DOMU DZIADKÓW

JAK GDY BY NIGDY NIC

ALE WIDZIAŁA NAS JEDNA Z ŻON WUJKA

I DZIADEK ZJAWIŁ SIĘ Z KIJEM

SŁYSZELIŚMY ŻE Z JEGO POMOCĄ WYCHOWYWAŁ

TO YAHYA POWIEDZIAŁ MALEK

TO MALEK POWIEDZIAŁ YAHYA

DZIADEK LEKKO MNIE DŹGNĄŁ

I CHCIAŁ UDERZYĆ RĘKĄ

SZYBKO CHWYCIŁEM JEGO SŁABE RAMIĘ

DOŚĆ MIAŁEM RĄK BIJĄCYCH MNIE PO TWARZY

I WTEDY RZUCILI SIĘ NA MNIE BRACIA MATKI

PUK PUK

MUZUŁMANIN Z GALLERUPPARKEN

ZNAJDUJE NASZĄ KLATKĘ

CZYTA NAZWISKA NA SKRZYNKACH POCZTOWYCH

I PUKA TAM GDZIE NAJWIĘCEJ DZIEWCZĄT

SZACUJE POTOMSTWO

CHCE MOJĄ MŁODSZĄ SIOSTRĘ NA GOSPOSIĘ I MATKĘ SWOICH DZIECI

CHCE STWORZYĆ JEJ RAJ W INNYM BLOKU

BĘDZIE IM PRZEWODZIŁ ALLAH I DWADZIEŚCIA LAT RÓŻNICY WIEKU

CHCE BYĆ JEJ PIERWSZYM MĘŻCZYZNĄ W NOC POŚLUBNĄ

PIEPRZYĆ JĄ ZAROSTEM I DZIĘKOWAĆ ZA WSZYSTKO ALLAHOWI

I JESZCZE JEDEN MUZUŁMANIN Z GALLERUPPARKEN

ZNAJDUJE NASZĄ MATKĘ

SZACUJE POTOMSTWO

CHCE MOJĄ STARSZĄ SIOSTRĘ NA GOSPOSIĘ I MATKĘ SWOICH DZIECI

MA GOTOWAĆ OBIADY I BYĆ MU POSŁUSZNA

URODZIĆ DZIESIĘCIU ZŁODZIEJASZKÓW I WYRZEC SIĘ ICH

JEŚLI OKAŻĄ SIĘ NIEWIERNYMI

ZŁOŚĆ

WYDALAM CIERNISTĄ RÓŻĘ

ODBYT KRWAWI OD SZAŁU OD ZEMSTY

JESTEM ZASRANYM ANTYSEMITĄ

WYSSAŁEM TO Z MLEKIEM OJCA

WCHŁONĄŁEM Z WARKOTEM DRONÓW NAD OLIWNYM GAJEM

Z WIDOKIEM GWIAZD PASKÓW BIAŁEGO FOSFORU

I ŚCIANY PŁACZU

Z LAMENTEM TRWAJĄCYM OD HOLOKAUSTU

Z LAMENTEM PALESTYŃCZYKÓW

LAMENTUJĘ RAZEM Z NIMI

AZAN

NAJPIERW MUZUŁMAŃSKI ZEGAR NA ŚCIANIE WZYWA NA MODLITWĘ

GŁOSEM PEŁNYM BOJAŹNI BOŻEJ

POTEM JESZCZE TROCHĘ ZAWODZI IMAM W TELEWIZORZE

POTEM MATKA NASŁUCHUJE CZY LECI WODA

ALE SYN JESZCZE SIĘ NIE UMYŁ

WIĘC MATKA WOŁA I WRZASK JAK OD SZATANA

I CIAŁO MYJE SIĘ ZGODNIE Z RYTUAŁEM

I WKRÓTCE ZANOSI MODŁY DO BOGA SWOICH RODZICÓW

[WIERSZE W PRZEKŁADZIE BOGUSŁAWY SOCHAŃSKIEJ Z KSIĄŻKI: YAHYA HASSAN WIERSZE, DIGTE, INSTYTUT KULTURY MIEJSKIEJ, SŁOWO/OBRAZ TERYTORIA, GDAŃSK 2015, STR. 75, 147, 187, 209]

WSPOMNIENIA Z WAKACJI

YAHYA HASSAN

WSPOMNIENIA Z WAKACJI I

MATKA MÓWIŁA ŻE DZIADEK MA PIĘKNEGO MERCEDESA

ZA CZARNĄ BRAMĄ GARAŻU

ALE JEŹDZI NIM TYLKO 

OD ŚWIĘTA

I GDY TRZEBA UCIEKAĆ PRZED IZRAELCZYKAMI

MIJAJĄC BRAMĘ GARAŻU PRZYSTAWAŁEM

BY DOTKNĄĆ CIĘŻKIEGO ŻELAZNEGO ŁAŃCUCHA

WYOBRAŻAŁEM SOBIE SYLWETKĘ MERCEDESA

MĘCZYŁEM DZIADKA I WUJKÓW

BY POZWOLILI MI GO POPROWADZIĆ

UCZYŁEM SIĘ PRZECIEŻ JEŹDZIĆ W DANII

NA PLACU PARKINGOWYM

Z BETONOWYMI BLOKAMI PO JEDNEJ STRONIE

Z BETONOWYMI BLOKAMI PO DRUGIEJ

I WUJ WZIĄŁ MNIE NA PRZEJAŻDŻKĘ

SWOIM STARYM MERCEDESEM

POWIEDZIAŁ ŻE NIE MOGĘ PROWADZIĆ NA DRODZE

BO TO ZBYT NIEBEZPIECZNE

RUCH JEST TU INNY NIŻ W DANII

LUDZIE OSZALELI MÓWIŁ

Z POWODU WOJNY DOMOWEJ I CEN BENZYNY

I SKRĘCIŁ W LEWO NA WIELKI

PUSTY POKRYTY ŻWIREM PLAC

ZAMIENILIŚMY SIĘ MIEJSCAMI

TYLKO JEDŹ POWOLI I SPOKOJNIE POWIEDZIAŁ

KIEDYŚ W DUBAJU POTRZEBOWAŁ NERKI

TERAZ DO UST WŁOŻYŁ PAPIEROSA

DAJ FAJKĘ WUJKU RZUCIŁEM BEZ NAMYSŁU

TY PALISZ WUJ WYJĄŁ DRUGIEGO PAPIEROSA

PRZECIEŻ JESTEŚ JESZCZE MAŁY

TEGO TEŻ NAUCZYŁEM SIĘ W DANII WUJKU

POCAŁOWAŁ MNIE W POLICZEK A JEGO POCAŁOWAŁO SŁOŃCE

JEŹDZIŁEM W KÓŁKO I WYDMUCHIWAŁEM DYM

KILKA DNI PÓŹNIEJ SPADAŁY BOMBY

I BRAMĘ GARAŻU WRESZCIE OTWARTO

LEDWIE REJESTROWAŁEM IZRAELSKIE DRONY

MOJE MAŁE CIAŁO DRŻAŁO Z PODNIECENIA

GDY POKRYTY KURZEM I RDZĄ JAK SAMOCHÓD WUJA

STARY MERCEDES DZIADKA

WYTOCZYŁ SIĘ I STANĄŁ PRZED NAMI

WSPOMNIENIA Z WAKACJI II

PRZEMIERZALIŚMY W DRODZE DO BEJRUTU PUSTE GÓRSKIE DROGI

W PRZECIWNYM KIERUNKU JECHAŁ TYLKO JEDEN WÓZ

CZARNY MATOWY KABRIOLET ZA KÓŁKIEM KOBIETA TOPLESS

ZDAWAŁA SIĘ CIESZYĆ CIEPŁEM

GDY DZIADEK JĄ ZOBACZYŁ

NIEMAL STRACIŁ PANOWANIE NAD KIEROWNICĄ

ZATRZYMAŁ AUTO I NA POBOCZU ODMÓWIŁ MODLITWĘ

PROSIŁ O WYBACZENIE ŻE JEGO OCZY WIDZIAŁY TO CO WIDZIAŁY

[WIERSZE W PRZEKŁADZIE BOGUSŁAWY SOCHAŃSKIEJ Z KSIĄŻKI: YAHYA HASSAN WIERSZE, DIGTE, INSTYTUT KULTURY MIEJSKIEJ, SŁOWO/OBRAZ TERYTORIA, GDAŃSK 2015, STR. 25-27, 61-63]