(ATRAKCYJNA TANIA ODZIEŻ)

[Kraków - Pogórze Duchackie - Piaski Wielkie - 10.10.2011]

Te zdjęcia nie weszły ostatecznie do składu „Świętej Wojny‟. Szukałem właśnie jednego skanu i okazało się (zupełnie o tym zapomniałem), że w folderze z plikami w rozdzielczości 4000 dpi jest sporo rzeczy odrzuconych. Aż się zdziwiłem, że tyle tego jest...

Kościół w Rogoźniku

[1.5.2021]

Na kościół w Rogoźniku zwróciłem uwagę w 2017 roku, jeżdżąc z Bagieńca na Dolnym Śląsku do Lubina i Prochowic. Pracowałem wtedy nad „Słownikiem polsko-polskim‟ i w tych dwóch miastach fotografowałem murale, malowane przez „patriotycznych‟ (cudzysłów jak nabardziej na miejscu) kibiców Zagłębia Lubin. Dwunastego lutego wracając z Lubina zrobiłem nawet zdjęcia we wnętrzu tych ruin, jednakże w stronę ściany, gdzie kiedyś musiał być ołtarz i z poziomu gruntu. Czy wtedy zrozumiałem, że fotografie takich obiektów należy wykonać z wyższej perspektywy i zwracając obiektyw przeciwnym kierunku? Do Rogoźnika wracałem kilka razy, także w zeszłym roku po zakończeniu lockdownu, ale wtedy wnętrze było całkowicie zarośnięte. Teraz (miesiąc temu) trafiłem idealnie!

(Jak błyskotliwie dowodzi ten wiersz)

Fajna ta książka „Wiersze zrozumiałe same przez się” Guya Benneta, jakkolwiek w miarę lektury i zbliżania się do końca tomu, rozwiązania w niej zastosowane są dość przewidywalne. Trochę jak w przypadku publikacji Darka Foksa (i to nie jest komplement), gdzie niemal od razu wiadomo dokąd i jak jedziemy, trochę jak pod koniec słuchania II części „Das Wohltemperierte Klavier”, gdzie widać, że sama umiejętność pisania fug, niekoniecznie musi skutkować melodiami, które chciało by się pamiętać (lub których nie sposób usunąć z pamięci). Wolę więc obstawić utwory z ariami, podane np. formie pasticcio. Nigdy nie byłem specjalnym fanem wydawnictw w rodzaju „Exile on Main Street” czy „Sandinista”, jakkolwiek „Back in the USA” MC5 to bardzo dobra płyta.

Kościół w Niwiskach

[3.5.2021]

Był sobie kościół ewangelicki w Niwiskach. Wybudowano go w pierwszej połowie XIX wieku na planie krzyża greckiego. Po 1945 roku stał świątynią katolicką pod wezwaniem Matki Bożej Różańcowej. Kiedy w latach 60. XX wieku parafię przeniesiono do pobliskiego trzynastowiecznego kościoła, zaczął popadać w ruinę.

W końcu zacząłem „wywoływać‟ RAW-y z tegorocznej majówki. Do Niwisk niedaleko Zielonej Góry (wcześniejsza nazwa - Niebusch, a w latach 1936-1945 - Bergenwald) jeździłem kilkakrotnie i zawsze wyprzedzała mnie startująca wegetacja, która uniemożliwia zrobienie zdjęcia, bo wszystko jest wtedy dokładnie zakryte przez liście.

Zrobiłem przymiarkę do powiększenia tego kadru do rozmiarów 105 x 70 cm i wygląda on wtedy całkiem nieźle. 

Kadr z filmu bez tytułu, Polska - wczesne lata pięćdziesiąte

[Fot. Eugeniusz Wilczyk]

Wydaje mi się, że znam personalia kobiety w okularach słonecznych po prawej stronie kadru. Blondynka, na której ramionach opiera ręce Piotr Skrzynecki, przypomina trochę Edie Sedgwick z okresu wczesnej Factory. Czas wykonania tej fotografii, to - jak już pisałem - rok 1953 lub 1952. Pozują studenci historii sztuki na UJ. Ponieważ zachował się album ze zdjęciami ojca z czasów studenckich, dobrze pamiętam, że tego rodzaju kadrów było więcej. Tymczasem sytuacja pozowania do zdjęcia, które wykonywał uliczny fotograf, jest obecna na trzech solowych klatkach, które znajdowały się w kopercie bez żadnych adnotacji. Myślę, że takich negatywów musiało być więcej, ale nie mam pojęcia, gdzie mogłyby się teraz znajdować (albo, na którym etapie rodzinnych przeprowadzek przepadły)? Tak w ogóle, to wydaje mi się, że to archiwum nie jest kompletne. Muszę np. dotrzeć do pudła, gdzie znajdują się negatywy 13 x 18 cm ze zdjęciami obrazów Anny Güntner, malarki dzisiaj niemal całkiem zapomnianej, której obrazy pojawiają się w kultowym filmie „Jowita‟ Janusza Morgensterna (bohaterowie tego obrazu odwiedzają galerię BWA w Krakowie - znacznie późnej ochrzczoną „Bunkrem Sztuki‟ - gdzie trwa jej wystawa). Kiedy zdecydowałem się zdygitalizować archiwum negatywów ojca, liczyłem nieśmiało, że znajdę jeszcze jakieś filmy z kadrami z Kazimierza... Nic z tych rzeczy! Owszem trafiłem na mnóstwo obrazów z życia rodzinnego, także na komplet zdjęć z mojej Pierwszej Komunii Świętej w parafii św. Stanisława Kostki w krakowskich Dębnikach (jakkolwiek klisze były w różnych i oddzielonych od siebie kopertach), z których nigdy nie zostały wykonane odbitki. I wcale się ojcu nie dziwię, że klatek tych nie miał ochoty powiększać, choć pamiętam dobrze, że mama go kilkakrotnie o to prosiła. Kadry te są tak mocne i symboliczne (złowieszczo symboliczne), że na pewno zrobię z nich jeszcze użytek...

W Kątach Rybackich, rok 1960

Rok 1953?

A może nawet 1952?

Pojedyncza klatka z aparatu o pionowym przesuwie filmu.

Postać z lewej strony jest łatwo ropoznawalna.

(Wyjątkowo upierdliwy jest retusz tego kadru...)

(Widzę ich śmiechy, ale sam jestem milczącym psem, co biegnie dalej...)

Odświeżyłem sobie ostatnio lekturę Reznikoffa i olśniło mnie, jak wiele wspólnego mają te jego „spacerowe” wiersze z malarskimi studiami z natury. Gdzie obserwacja realnego, wielokrotne powroty w pewne miejsca i sytuacje, skutkują szkicami, które potem służą do stworzenia pewnej konfiguracji zdań o charakterze alegorii lub symbolicznym znaczeniu. Proces jest (może być) długotrwały i mozolny, jakkolwiek przestawiane zdarzenia mają charakter ulotny i takie sprawiają wrażenie w gotowych wierszach. Tym samym Reznikoff bliższy jest realistycznej figuracji z końca XIX i początku XX wieku, niż migawkowym fotografiom powstającym po wprowadzeniu na rynek małoobrazkowej kamery Leica. I przypomniał mi się namalowany przez Pedera Severina Krøyera obraz Hip, hip, hurrah, przedstawiający moment wznoszenia toastu w czasie letniej biesiady w ogrodzie , który powstawał przez cztery sezony (teraz takiej sytuacji towarzyszyłaby setka obrazów zarejestrowanych smartfonami, a przede wszystkim „relacje” na facebooku oraz „instastorki”). Widoczna na tym płótnie córka żony malarza, także malarki - Anny Ancher, jest w wieku czterech lat, czyli została tutaj wklejona jej powierzchowność z czasu kończenia pracy nad tym płótnem. Charles Reznikoff też miał zwyczaj długo pracować nad swoimi wierszami, wracać do tekstów, przerabiać je (głównie skracając), nie bez przyczyny więc Piotr Sommer nazwał go „poprawiaczkiem”. Wspomnianego terminu można by też z powodzeniem użyć do jego własnej pracy translatorskiej, co widać np. przy kolejnych publikacjach niektórych przekładów (także Reznikoffa). Widoczne poniżej skany wierszy w tłumaczeniu Piotra Sommera pochodzą z książki: Charles Reznikoff, Co robisz na naszej ulicy, wydanej w 2019 roku przez WBPiCAK w Poznaniu. 

Lębork, ul. Cisowa

[5.8.2018]

Też odrzut. Ktoś się chyba zainspirował filmem Kierunek Berlin, z tym, że tam IS-2 robiły za Tygrysy...

Nie tylko Bauhaus. Międzywojenna fotografia niemiecka i polskie tropy

Bardzo ciekawa wystawa w Międzynarodowym Centrum Kultury w Krakowie, a na niej: Martin Munkácsi, August Sander, Albert Renger-Patzsch, Yva (Else Neuländer-Simon), Karl Blossfeld, Alfred Eisenstaedt, Lotte Jacobi, Max Steckel, Mojżesz Worobiejczyk Aleksander Krzywobłocki, Janusz Maria Brzeski, Zofia Chomętowska, Benedykt Jerzy Dorys, Henryk Poddębski i inni… uff! Ale zestaw nazwisk! Warto wstąpić pod adres: Rynek Główny 25. Ekspozycję będzie można oglądać do 1 sierpnia 2021 roku.

[Fot. Paweł Mazur - dzięki uprzejmości Międzynarodowego Centrum Kultury]

Ciężarówka MAN F4

Którą sfotografowałem w 2004 roku do projektu Życie po życiu, stojąca wówczas przy trasie DK94 w Bytomiu, zyskuje kolejne życie! Pisze o tym na swoim blogu NO-NAME SYSTEMS Marek Locher, więc zapraszam i zachęcam do lektury przeciekawej historii tego przedwojennego pojazdu!

Książ Wielkopolski, ul. Jana Pawła II

[3.8.2019]

To zdjęcie też nie weszło do książki. 

Napis na tablicy pamiątkowej nad głową mężczyzny w czerwonej koszulce głosi:

BOHATERSKIEMU

DOWÓDCY

OBOZU KSIĄŻ

MAJOROWI 

FLORIANOWI 

DĄBROWSKIEMU

I POLEGŁYM

29 IV 1948

POWSTAŃCOM

SPADKOBIERCY

ICH IDEI

1935

Natomiast na szybie okna nad głową kobiety w niebieskim t-shircie znajduje się następująca informacja (jak się należy domyślać dotycząca muralu):

Wspieranie opieki nad miejscami 

pamięci

i trwałymi upamiętnieniami 

w kraju

„Z kosą na Prusaka‟.

Projekt dofinansowano 

ze środków Ministerstwa Kultury

i Dziedzictwa Narodowego.

Chełm, ul. Henryka Wieniawskiego

[2.9.2019]

Dziwaczna symbolika... I jeszcze ta głowa konia... Zdjęcie nie weszło do książki, bo informacje o tym muralu znalazłem po 31.12.2018, a założyłem sobie, że fotografuję tylko to, co znajdę do końca 2018 roku (tu jednak zrobiłem zdjęcie). Ostatnio wrzuciłem do googla hasło - mural patriotyczny, potem przeszedłem na żołnierzy wyklętych, JPII, Wyszyńskiego oraz Popiełuszkę, powstanie warszawskie, powstanie wielkopolskie, powstanie śląskie i w ciągu niespełna godziny namierzyłem ponad 100 całkiem świeżych lokalizacji. Właściwie to powinienem zrobić teraz projekt Słownik polsko-polski. Aktualizacja.

(W ciemności słychać nawoływania!)

Rok 1997 wspominam bez specjalnego sentymentu. W roku 1997 w ramach serii barbarzyńcy i nie (po latach myślę, że to raczej dość idiotyczna nomenklatura...*) ukazała się moja książka Steppenwolf, która właściwie była kompilacją kilku nowych tekstów oraz części tych, jakie się miały znaleźć w tomie Hiperrealizm, zapowiadanym przez kilka lat w piśmie bruLion. Jako wydawnictwo Steppenwolfa figurowało w stopce Centrum Sztuki - Tetar Dramatyczny, firmujące pod szyldem Fortu Legnica (nazwa też... idiotyczna**) kilka festiwali literackich odbywających się w tym mieście (impreza szybko z „fortu‟ stała się w „portem‟). Dzisiaj w nocy mocno padało i kiedy rano wyszedłem na spacer z Luną (od tygodnia mieszka z nami suka, którą adoptowaliśmy ze schroniska), powietrze miało obłędny zapach świeżej, mokrej zieleni. Co przypomniało mi czas sprzed dwudziestu czterech lat, kiedy wiosną też obficie lało i tak pachniało (a lało jeszcze bardziej latem, co doprowadziło do katastrofalnej w skutkach powodzi). Na okładce tomu miało się znajdować moje nazwisko w zestawieniu z niemiecką nazwą gatunku canis lupus campestris, co wydawało mi się wtedy zabawnym pomysłem, ale na skutek słabej łączności (mentalnej) z Arturem Bursztą, pożyczony z powieści Hermana Hessego tytuł gdzieś wyparował... (czy uwierzycie, że moje oczy nie ujrzały proofa ostatecznej wersji oprawy?). Przypomniałem sobie o tych wierszach dzisiaj rano, odnalazłem książkę i je przeczytałem, dochodząc do wniosku, że nie zestarzały się aż tak, żeby ich tu nie wkleić.

*  Jej autorem jest Marcin Sendecki.

** Autorstwo Artura Burszty

Nordisk sommarkväll

[Richard Bergh - Nordisk sommarkväll - 1899-1900]

Olbrzymich rozmiarów płótno, które dwa lata temu miałem sposobność podziwiać w Göteborgs Kunstmuseum. Dosłowne tłumaczenie tytułu na polski nie brzmi zbyt dobrze... szczególnie w kontekście pewnych wydarzeń w Niemczech i Austrii sprzed niespełna stu lat. Nordycki letni wieczór? No nie, chociaż użyty w tu przymiotnik ma nieco inne konotacje w Skandynawii, kulturowe i topograficzne. Często wracam myślami do tego obrazu Richarda Bergha. I raczej nie dałbym się pokroić za scenę widoczną na pierwszym planie (jakoś tak dziwnie się układa na balustradzie prawa noga przedstawionego tutaj mężczyzny), ale za to co widać dalej już tak. Letni wieczór, który w Skandynawii trwa i trwa, tym dłużej, im dalej na północ. Czego miałem okazję doświadczyć podczas wyjazdów w 2006 oraz 2019 roku i chciałbym to powtórzyć.